Nocnica

także: nocnice

Czym jest nocnica

Nocnica to tajemnicza istota, o której w sadze Andrzeja Sapkowskiego mówi się tylko mimochodem: w opowiadaniu „Trochę poświęcenia” ze zbioru „Miecz przeznaczenia” oraz w powieści „Wieża Jaskółki”. Sapkowski nigdzie jej nie opisuje - nie wiadomo, jak wygląda ani czym się żywi. Wiemy tylko tyle, ile mówią o niej ludzie: że przez większą część roku jest niegroźna, że żyje głównie w dzikich ostępach, choć zdarza się jej osiąść w pobliżu ludzkich siedzib, i że w jedną noc w roku staje się groźna.

To jedno z tych stworzeń, które w świecie wiedźmina bardziej zamieszkują opowieści niż księgi zleceń. Nie ma walki z nocnicą, nie ma sceny, w której ktoś by ją spotkał.

Nocnica w „Trochę poświęcenia”

W „Trochę poświęcenia” Geralt i Jaskier cierpią na brak pieniędzy, a bard wypomina przyjacielowi, że sam jest sobie winien, bo przebiera w zleceniach. Wylicza stworzenia, na które wiedźmin nie podniesie miecza: jedne, bo giną, inne, bo nikomu nie szkodzą, smoków zaś nie zabija z zasady. Nocnica trafia na tę listę jako istota po prostu miła i nieszkodliwa.

Z tej złośliwej wyliczanki wynika coś ważnego dla całego bestiariusza sagi: wiedźmini nie zabijają nocnic i nie przyjmują na nie zleceń, chyba że zostaną do tego bezpośrednio zmuszeni. To jeden z przykładów na to, że Geralt nie traktuje każdego nieczłowieka jako celu. Jego fach to obrona ludzi przed tym, co naprawdę im zagraża.

Wigilia Saovine i strzyga

Złą sławę nocnica zawdzięcza jednemu przesądowi, przytoczonemu w „Wieży Jaskółki”. W długiej, gawędziarskiej przemowie o strachach nocy Saovine - elfiego święta końca roku, obchodzonego przed listopadowym nowiem - pada ostrzeżenie dla kobiet brzemiennych. Mają tej nocy nie wychodzić z domu, bo nocnica może zauroczyć płód w łonie i zamiast dziecka na świat przyjdzie strzyga z żelaznymi zębami.

Saga nie rozstrzyga, czy nocnica naprawdę to potrafi, czy to tylko ludowa bajda. Ta sama przemowa straszy wilkołakami, ghulami, borowym i rusałkami porywającymi dzieci, więc nocnica jest w niej jednym z wielu ludowych strachów. Warto pamiętać, że w opowiadaniu „Wiedźmin” strzyga powstaje zupełnie inaczej - z klątwy rzuconej na dziecko z kazirodczego związku - i nocnica nie ma z tym nic wspólnego.

Nocnica a północnica w grach

W grach CD Projekt RED nocnicy nie ma. Jest natomiast północnica - upiór, który w polskiej wersji nosi inną nazwę i jest zupełnie inną istotą niż książkowa nocnica. W angielskim przekładzie obie nazwy łatwo pomylić (północnica to w grach „nightwraith”), stąd częste nieporozumienia.

Północnica pojawia się już w pierwszym „Wiedźminie”: to Celina z wioski Odmęty, dziewczyna, która po tragicznej śmierci błąka się nocą po polach. W „Wiedźminie 3: Dzikim Gonie” północnice nawiedzają wiejskie pola i łąki, zwłaszcza przy pełni księżyca. Tylko w grze działa na nie olej przeciw upiorom, znak Yrden i petarda Księżycowy Pył, które zmuszają zjawę do przybrania materialnej postaci. Książkowa nocnica z żadną z tych mechanik nie ma związku.

Nocnica w wierzeniach słowiańskich

Nazwę Sapkowski wziął z folkloru słowiańskiego. Tam nocnica to demon nocy, który dręczy śpiących, a przede wszystkim małe dzieci - ich płacz i niespokojny sen tłumaczono właśnie jej wizytami. Z tej tradycji w sadze zostało niewiele: sama nazwa i przekonanie, że istota bywa groźna dla dzieci, nawet jeszcze nienarodzonych.

Najczęstsze pytania

Czy nocnica jest groźna? Według sagi przez większą część roku nie. Ludowe podania ostrzegają tylko przed wigilią Saovine, kiedy nocnica ma szkodzić ciężarnym kobietom.

Czy wiedźmini polują na nocnice? Nie. Wiedźmini ich nie zabijają i nie biorą na nie zleceń, chyba że nie mają innego wyjścia. Jaskier wymienia nocnicę wśród stworzeń, na które Geralt nie przyjmie zlecenia.

Czy nocnica i północnica to to samo? Nie. Nocnica to istota wspomniana w książkach, północnica to upiór z gier „Wiedźmin” i „Wiedźmin 3”.

W której książce występuje nocnica? Wzmianki są w opowiadaniu „Trochę poświęcenia” („Miecz przeznaczenia”) i w „Wieży Jaskółki”.