Saovine

Czym jest Saovine

Saovine, czyli Zamieranie, to jesienne święto z kalendarza elfów, obchodzone pod koniec października, w ostatnią noc przed listopadowym nowiem. Dla elfów to noc sylwestrowa: z nastaniem dnia zaczyna się nowy rok i pierwszy savaed, który nosi tę samą nazwę. Ludzie obchodzą wigilię Saovine jako noc strachów, duchów i czarów. W sadze Andrzeja Sapkowskiego święto pojawia się w „Czasie pogardy”, „Wieży Jaskółki” i „Pani Jeziora”. Nazwa i data odpowiadają celtyckiemu Samhain, od którego także liczono początek roku.

Nowy rok elfów

W „Wieży Jaskółki” pustelnik Vysogota z Corvo tłumaczy Ciri elfią rachubę czasu. Rok dzieli się na osiem savaedów, wyznaczonych przez osiem świąt. Cztery z nich, związane z nowiem księżyca, leżą na kole roku parami naprzeciw siebie: Imbaelk to Kiełkowanie, Lammas - Dojrzewanie, Belleteyn - Rozkwit, a Saovine - Zamieranie. Na dwa dni przed świętem Vysogota zauważa, że według elfów za trzy dni będzie już nowy rok, podczas gdy ludzie na swój muszą czekać jeszcze dwa miesiące.

Saovine zamyka też opowieść Ciri. Ranna dziewczyna, którą Vysogota wyleczył w swojej chacie na bagnach, opowiadała mu swoje dzieje przez ponad trzydzieści nocy, od równonocy jesiennej aż do Saovine.

Noc duchów i wierzeń

Najbogatszy opis ludowych wierzeń związanych z tą nocą Sapkowski włożył w usta wędrownego dziada w „Wieży Jaskółki”. W wigilię Saovine, jak opowiada, zmarli wracają z zaświatów, pukają do okien i szukają ciepła przy domowym ogniu, dlatego trzeba wystawić im na próg miskę jadła. Muzyką tej nocy jest wiatr za oknem i wycie wilkołaków, a kto usłyszy krzyk beann’shie, temu pisana rychła śmierć. Nie należy chodzić do lasu ani przez cmentarz, najlepiej w ogóle nie wychodzić z chaty, a w próg wbić nowy żelazny nóż. Matki mają pilnować dzieci, bo w tę noc rusałka albo płaczka może porwać niemowlę i podłożyć odmieńca. Kobieta w ciąży nie powinna wychodzić z domu, bo nocnica może zauroczyć płód i zamiast dziecka urodzi się strzyga.

Saovine uchodzi też za ostatnią noc swawoli upiorów przed zimą. Później mróz odbiera im siły i schodzą pod ziemię aż do wiosny. Zarazem to noc najlepsza do wróżb. Dziad wspomina również zwyczaj, który łączy Saovine z wiosennym Belleteyn: elfy odpalają tej nocy wszystkie ognie w domu od jednej smolnej szczapy, a jej resztę chowają do maja, żeby od niej rozniecić ogień Belleteyn.

Palenie Falki

W „Czasie pogardy” Geralt ogląda obraz przedstawiający męczeństwo maga zamordowanego podczas rebelii Falki, okrutnej redańskiej księżniczki, którą po stłumieniu buntu spalono na stosie. Rozmówca przypomina mu, że w Temerii i Redanii dzieci do dziś bawią się w wigilię Saovine w palenie Falki: wrzucają do ognia jej kukłę i śpiewają przy tym szyderczą przyśpiewkę. Ten zwyczaj nabiera gorzkiego sensu później, gdy Ciri przybiera w bandzie Szczurów właśnie imię Falka.

Rzeź w Dun Dâre

Opowieść dziada o nocy Saovine ma w „Wieży Jaskółki” konkretnych słuchaczy. W karczmie we wsi Dun Dâre w Ebbing kwaterują czterej ludzie Stefana Skellena, wysłani na trop Falki. Płacą dziadowi za granie i straszne historie, a on snuje swoją gawędę o umarłych i upiorach. Tej samej nocy do wsi przyjeżdża Ciri i zabija wszystkich czterech. Wydarzenie szybko obrasta legendą: dziadowskie pieśni opowiadają o krwawej nocy Saovine w Dun Dâre, a strach przed Falką przestaje być czymś, z czego ludzie się śmieją.

Saovine w „Pani Jeziora”

Święto pojawia się też w ostatnim tomie sagi, w wątku zimowania drużyny Geralta w Toussaint. Dzień po Saovine wiedźmin zabija potwora w piwnicach pod starym zamkiem Castel Ravello. Wypchane truchło staje się miejscową atrakcją, a Geralt zyskuje w księstwie sławę i kolejne zlecenia.

W grach

W dodatku „Krew i Wino” do „Wiedźmina 3” Saovine wraca w opisie beann’shie, ducha kobiety, który w wigilię święta zawodzi, zapowiadając czyjąś śmierć. Wpis w bestiariuszu cytuje wprost gawędę dziada z Dun Dâre. W karcianym „Gwincie” opis karty podaje, że w noc Saovine wieśniacy pojmali wampira Regisa. To informacja wyłącznie z gry, w książkach nie ma mowy o tym, kiedy go dopadli.

Najczęstsze pytania

Kiedy jest Saovine? Pod koniec października, w noc przed listopadowym nowiem. W kalendarzu elfów rozpoczyna nowy rok i pierwszy savaed.

Co oznacza Saovine? W sadze jest tłumaczone jako Zamieranie. Nazwa nawiązuje do celtyckiego Samhain, dawnego święta przełomu roku, z którego wywodzi się także Halloween.

Czym jest palenie Falki? Zwyczajem z Temerii i Redanii: w wigilię Saovine dzieci palą kukłę Falki, zbuntowanej księżniczki spalonej na stosie. Wspomina o tym „Czas pogardy”.

Co wydarzyło się w Dun Dâre? W noc Saovine Ciri zabiła tam czterech ludzi Stefana Skellena, którzy na nią polowali. Scenę opisuje „Wieża Jaskółki”.