Andrzej Sapkowski - twórca wiedźmina

Andrzej Sapkowski to pisarz, któremu świat zawdzięcza Geralta z Rivii - a polska fantastyka swój najbardziej rozpoznawalny tytuł. Urodził się 21 czerwca 1948 roku w Łodzi, gdzie ukończył XXI Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa, a następnie handel zagraniczny na Uniwersytecie Łódzkim (1972). Z wykształcenia jest ekonomistą i przez ćwierć wieku pracował w handlu zagranicznym - handlował między innymi futrami w firmie Skórimpex. Do literatury trafił późno, po czterdziestce.

Debiut: konkurs „Fantastyki”

Wszystko zaczęło się od konkursu literackiego ogłoszonego przez miesięcznik „Fantastyka”. Sapkowski wysłał na niego opowiadanie „Wiedźmin” - historię najemnego zabójcy potworów. Tekst zajął w konkursie trzecie miejsce i został opublikowany w „Fantastyce” w grudniu 1986 roku. Miał być pojedynczym żartem z konwencji baśni; okazał się początkiem cyklu, który rozrósł się na kolejne cztery dekady.

Więcej o samym pomyśle na tę profesję - mutacjach, szkołach i cechu - znajdziesz na stronie skąd się wziął wiedźmin.

Cykl wiedźmiński

Po debiucie powstały zbiory opowiadań: „Wiedźmin” (1990), „Miecz przeznaczenia” (1992) i „Ostatnie życzenie” (1993). Potem przyszła pięciotomowa saga o Geralcie i Ciri:

• „Krew elfów” (1994)
• „Czas pogardy” (1995)
• „Chrzest ognia” (1996)
• „Wieża Jaskółki” (1997)
• „Pani Jeziora” (1999)

Do świata wiedźmina Sapkowski wrócił jeszcze dwukrotnie: w 2013 roku ukazał się „Sezon burz”, osadzony przed wydarzeniami sagi, a w 2024 roku - „Rozdroże kruków”. Osobno wyszedł tom „Coś się kończy, coś się zaczyna” (2000) z apokryficznym opowiadaniem o ślubie Geralta i Yennefer, oraz „Maladie i inne opowiadania” (2012). Pełne zestawienie tomów wraz z kolejnością czytania znajduje się w bibliografii.

Proza Sapkowskiego słynie z dialogu i ironii - stąd osobny dział z cytatami z sagi. Świat, który zbudował, opisujemy hasło po haśle w encyklopedii.

Poza wiedźminem

Sapkowski nie jest autorem jednego cyklu. Napisał trylogię husycką - „Narrenturm” (2002), „Boży bojownicy” (2004) i „Lux perpetua” (2006) - osadzoną w realiach wojen husyckich, łączącą powieść historyczną z fantastyką. W 2009 roku ukazała się powieść „Żmija”.

Ma na koncie także prace o samym gatunku: eseje „Piróg, albo Nie ma złota w Szarych Górach” (1993) i „Świat króla Artura. Maladie” (1995), przewodnik „Rękopis znaleziony w Smoczej Jaskini” (2001) oraz wywiad-rzekę „Historia i fantastyka” (2005). W 1995 roku wydał również grę fabularną „Oko Yrrhedesa” - o wiedźmińskim RPG piszemy w dziale gra wyobraźni.

Jego książki przełożono na blisko dwadzieścia języków.

Nagrody

• Nagroda im. Janusza A. Zajdla - sześciokrotnie (1990, 1992, 1993, 1994, 2002 i 2024)
• Śląkfa dla Twórcy Roku (1989, 1992, 2013)
• Nagroda Sfinks (1995, 1997, 1998, 2000, 2005, 2007)
• Paszport „Polityki” w kategorii literatura (1997)
• Eurocon Award - Best Author (1996) i Grand Master (2010)
• Nagroda Miasta Łodzi (2004)
• David Gemmell Award for Fantasy (2009) - jako pierwszy autor spoza obszaru anglojęzycznego
• World Fantasy Award (2016) za osiągnięcie życia, przyznana za sagę
• Doroczna Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2023)

W 2003 roku „Narrenturm” był nominowany do Nagrody Literackiej Nike.

Adaptacje

Twórczość Sapkowskiego doczekała się adaptacji w niemal każdym medium:

• komiks Sapkowskiego, Polcha i Parowskiego - sześć zeszytów z lat 1993-1995
• film „Wiedźmin” (2001) i 13-odcinkowy serial telewizyjny (2002)
• gry studia CD Projekt RED: Wiedźmin (2007), Wiedźmin 2: Zabójcy Królów (2011) i Wiedźmin 3: Dziki Gon (2015)
• musical „Wiedźmin” (prapremiera w 2017 roku)
• serial platformy Netflix (od 2019) wraz z animacjami „Zmora Wilka” (2021) i „Syreny z głębin” (2025) oraz serialem „Rodowód krwi” (2022)

To dzięki grom nazwisko autora i postać białowłosego wiedźmina trafiły do odbiorców na całym świecie.