Bruxa

także: bruksa, bruxy

Czym jest bruxa

Bruxa to rozumny wampir, który zwykle przybiera postać młodej, pięknej, ciemnowłosej kobiety. W prawdziwej postaci jest wielkim czarnym stworem przypominającym nietoperza, z długimi kłami i szponami. W przeciwieństwie do bezrozumnych krwiopijców, takich jak fleder czy ekimmara, myśli, planuje i potrafi żyć wśród ludzi. Nie szkodzi jej słońce, więc poluje i w nocy, i w dzień. Najsłynniejszą bruxą z książek Andrzeja Sapkowskiego jest Vereena z opowiadania „Ziarno prawdy” ze zbioru „Ostatnie życzenie”.

Nazwa pochodzi z Półwyspu Iberyjskiego: w folklorze portugalskim bruxa to czarownica, która nocą zmienia się w ptaka i wysysa krew. Sapkowski wziął to słowo i uczynił z niego osobny gatunek wampira.

Wygląd i zwyczaje

W ludzkiej postaci bruxa ma bladą, niemal alabastrową cerę i ciemne, rozwichrzone włosy. Łatwo ją wziąć za rusałkę, bo i ona pojawia się samotnie na skraju lasu albo nad wodą, milczy i znika, gdy ktoś podejdzie. Kły chowa za wargami, a szpony wysuwa dopiero do ataku.

Bruxa często wybiera sobie jednego człowieka, który staje się dla niej jednocześnie kochankiem, osłoną i stałym źródłem krwi. Po posiłku zwykła śpiewać wysokim, przenikliwym głosem w języku, którego nikt nie rozumie. W grach dochodzi jeszcze jeden znak rozpoznawczy: w okolicy, gdzie żyje bruxa, słychać wyjątkowo dużo ptaków.

Mimo że jest wampirem rozumnym, bruxa nie jest wampirem wyższym. Nie ma jego mocy regeneracji i można ją zabić zwykłymi, choć bardzo wymagającymi środkami. Gry bywają tu niekonsekwentne i w dzienniku „Wiedźmina 2” bruxę opisano jako wampira wyższego.

Krzyk bruxy

Najgroźniejszą bronią bruxy jest głos. Potrafi wydać krzyk tak silny, że fala dźwięku przewraca dorosłego mężczyznę i łamie magiczne osłony. Geralt przekonuje się o tym w „Ziarnie prawdy”: znak Quen, który zwykle chroni go przed ciosami, nie wytrzymuje krzyku Vereeny. Do tego bruxa jest szybka, zwinna i potrafi skakać na duże odległości.

Vereena i „Ziarno prawdy”

„Ziarno prawdy” to wiedźmińska wersja baśni o pięknej i bestii. Geralt trafia do pałacu Nivellena, szlachcica, którego kapłanka obłożyła klątwą. Nivellen ma głowę i sylwetkę potwora, a żyje w zaczarowanym dworze, gdzie jedzenie i wino pojawiają się same. Mieszka z nim milcząca, czarnowłosa Vereena, którą obaj mężczyźni biorą za rusałkę.

Wiedźmin znajduje wcześniej w okolicy zwłoki podróżnych ze śladami zębów na szyjach. W końcu orientuje się, że Vereena jest wampirem. Ponieważ spokojnie wychodzi na słońce, w grę wchodzi tylko kilka gatunków, a rozmowa z nią rozwiewa ostatnie wątpliwości. Okazuje się, że bruxa potrzebowała Nivellena: przeklęty pałac był dla niej bezpiecznym terenem łowieckim, a jego gospodarz obrońcą.

Starcie o mało nie kończy się śmiercią Geralta. Ratuje go Nivellen, który przebija bruxę długą żerdzią, a wiedźmin ją dobija. Po jej śmierci klątwa spada z Nivellena. W tym właśnie tkwi tytułowe ziarno prawdy starych baśni.

Jak walczyć z bruxą

W książkach walka z bruxą to przede wszystkim kwestia szybkości i szczęścia. W grach CD Projekt RED bruxa jest jednym ze stałych przeciwników:

• „Wiedźmin” (2007): pojawia się m.in. w kryptach i ruinach. Podatna na srebro i olej przeciw wampirom.
• „Wiedźmin 2”: bruxy polują w stadach, oślepiają i przewracają krzykiem. Dziennik radzi ogień, czyli znak Igni, i dobijanie, gdy leży na ziemi.
• „Wiedźmin 3: Krew i Wino”: bruxy są w Toussaint częstym przeciwnikiem. Pomagają olej przeciw wampirom, eliksir Czarna Krew, bomba Księżycowy Pył i znak Yrden, który zmusza bruxę do wyjścia z niewidzialności.

W serialu

W serialu Netflixa historia „Ziarna prawdy” otwiera drugi sezon (2021). Vereenę gra norweska aktorka Agnes Born, a Nivellena Kristofer Hivju.

Najczęstsze pytania

Czy bruxa to wampir wyższy? W książkach nie. Jest wampirem rozumnym, ale słabszym od wampirów wyższych, takich jak Regis. Dziennik gry „Wiedźmin 2” nazywa ją wampirem wyższym.

Kim jest Vereena? Bruxą z opowiadania „Ziarno prawdy”, towarzyszką przeklętego Nivellena. Zginęła w walce z Geraltem i Nivellenem.

Czy bruxa boi się słońca? Nie. Wychodzi w dzień, czym różni się od większości wampirów. W opowiadaniu właśnie to zawęża Geraltowi krąg podejrzeń do kilku gatunków.

Jak się pisze: bruxa czy bruksa? W książkach i grach bruxa. „Bruksa” to spolszczona pisownia wymowy.