Wampiry

także: wampir

Czym są wampiry

Wampiry to w świecie Wiedźmina zbiorcza nazwa kilku gatunków istot żywiących się krwią, które trafiły na Kontynent z innego świata podczas Koniunkcji Sfer. Nie są nieumarłymi ani przemienionymi ludźmi: rodzą się wampirami i tworzą osobną rasę. Rozpiętość jest ogromna - od bezrozumnych, nietoperzowatych drapieżników po istoty mądrzejsze od niejednego człowieka. W prozie Andrzeja Sapkowskiego wampiry pojawiają się w opowiadaniu „Ziarno prawdy” ze zbioru „Ostatnie życzenie”, a najobszerniej w „Chrzcie ognia”, „Wieży Jaskółki” i „Pani Jeziora”, gdzie w drużynie Geralta wędruje wampir Regis.

Ten obraz celowo odwraca ludowe wyobrażenia o krwiopijcach. Sapkowski bierze z folkloru nazwy i straszne opowieści, a potem ustami swoich bohaterów pokazuje, ile w nich bajki.

Skąd się wzięły

Według tego, co w „Chrzcie ognia” opowiada Regis, przodkowie wampirów znaleźli się w tym świecie przypadkiem, gdy podczas Koniunkcji przeniknęły się sfery, i nie mieli już dokąd wrócić. Są więc reliktem tej samej katastrofy co ghule czy graveiry: gatunkiem obcym, który musiał się tu jakoś urządzić. Z tego wynika jeden z najważniejszych faktów o wampirach: nie da się nim zostać. Ukąszenie nie zaraża, a zmarły nie wstaje z grobu jako krwiopijca.

Bardziej rozbudowaną historię dopisał dopiero dodatek „Krew i Wino” do „Wiedźmina 3” - o tym niżej, w części o grach.

Wampiry wyższe i niższe

Podstawowy podział pada w „Chrzcie ognia”, w rozmowie Regisa z Geraltem. Wampir wyjaśnia, że wampiry wyższe nigdy nie rozszarpują ofiar i że nie robią tego także alp, katakan, mula, bruxa ani nosferat. Z ciałami brutalnie obchodzą się za to fleder i ekimma, których zresztą w tym klimacie się nie spotyka. Wniosek jest praktyczny: po śladach na zwłokach wiedźmin może rozpoznać, z jakim krwiopijcą ma do czynienia.

Z tej rozmowy wyłaniają się trzy piętra. Na dole stoją bestie kierujące się głodem, pośrodku wampiry, które nie rozszarpują ofiar, tylko zostawiają ślad ugryzienia, a na szczycie wampiry wyższe w rodzaju Regisa. Książka nie przesądza jednak jednoznacznie, czy alp, bruxa i reszta też należą do „wyższych”, czy tylko stoją obok nich - fani spierają się o to od lat. Gry CD Projekt RED rozstrzygnęły to po swojemu: prawdziwym wampirem wyższym jest tylko nieliczna, niemal nieśmiertelna odmiana, a bruxy, alpy czy katakany to wampiry rozumne, ale słabsze.

Przegląd gatunków

• Fleder i ekimma - wampiry niższe, bezrozumne drapieżniki o nietoperzowatym wyglądzie, które rozrywają ofiary. W „Wiedźminie 3” ekimma nazywa się ekimmarą.
• Bruxa - rozumny wampir w postaci pięknej kobiety, któremu nie szkodzi słońce. Najsłynniejsza to Vereena z „Ziarna prawdy”.
• Alp i mula - gatunki, które Geralt w „Ziarnie prawdy” bierze pod uwagę obok bruxy. Poza tym w sadze padają niemal wyłącznie z nazwy, bez opisu.
• Katakan i nosferat - w książkach tylko wymienione przez Regisa. Wygląd i zwyczaje katakana dopowiedziały gry, nosferat pozostaje w zasadzie samą nazwą.
• Wampir wyższy - najpotężniejszy i najrzadszy, z wyglądu nieodróżnialny od człowieka.
• Garkain i protofleder - gatunki wymyślone przez gry. Garkain pojawia się już w pierwszym „Wiedźminie”, protofleder dopiero w „Krwi i Winie”.

Mity i fakty

Regis, sam będący wampirem wyższym, spędza sporo czasu na prostowaniu ludzkich przesądów. Czosnek, woda święcona, symbole religijne i osinowy kołek nie robią mu nic - o kołku wie z własnego doświadczenia, bo wieśniacy przebili go nim, ścięli i zakopali, a on po latach się odrodził. Słońce nie zabija wampirów, a bieżąca woda nie jest dla nich przeszkodą. Krew nie jest dla wampira wyższego pokarmem, tylko czymś w rodzaju alkoholu: odurza i uzależnia. Regis wspomina, że w młodości razem z rówieśnikami urządzał przy pełni wypady do ludzkich osad, żeby się nią upić, i że właśnie ten nałóg go zgubił. Nie parzy go nawet żar: ratując oskarżoną dziewczynę w obozie nad Chotlą, wyjmuje gołą ręką z ogniska rozżarzoną podkowę.

Część ludowych przekonań ma jednak ziarno prawdy. Już w „Ziarnie prawdy” Geralt tłumaczy, że tylko nieliczne wampiry, między innymi bruxa, alp i mula, mogą swobodnie chodzić w dzień. Po tym rozpoznaje naturę Vereeny. Zwierzęta, zwłaszcza konie, wyczuwają wampira instynktownie - dlatego Regis nosi przy sobie ostro pachnące zioła. Jego wiedzę o słabościach wampirów zna wyłącznie drużyna. Obcym, na przykład dworzanom w Toussaint, chętnie powtarza bajki o srebrze i czosnku.

Ślad wampirów został też w języku Kontynentu. W opowiadaniu „Wieczny ogień” krasnolud Vimme Vivaldi posługuje się znanym nam powiedzeniem, tyle że zamiast psa pogrzebany leży w nim wampir.

W grach

Pierwszy „Wiedźmin” (2007) sięga po wampiry kilkakrotnie. W Wyzimie Geralt może trafić do domu uciech prowadzonego przez wampirzycę zwaną Królową Nocy, a w kryptach i na cmentarzach walczy z flederami, alpami i garkainami. Gra w kilku miejscach odchodzi od książek, na przykład czosnek działa w niej odstraszająco. W „Wiedźminie 2” przeciwnikami są przede wszystkim bruxy.

„Wiedźmin 3: Dziki Gon” rozbudowuje bestiariusz o ekimmary i katakany, a w Novigradzie seryjnym mordercą okazuje się wampir ukrywający się wśród ludzi. Najwięcej miejsca wampirom daje jednak dodatek „Krew i Wino”. W ruinach Tesham Mutna pod Toussaint Geralt i Regis dowiadują się, że wampiry przybyły przez portal otwarty w czasie Koniunkcji i rozeszły się w trzech plemionach: Gharasham zostali na Kontynencie, Tdet ruszyli na wschód, za Góry Sine, a Ammurun za morze. Gra pokazuje wampirzy kodeks, który zakazuje zabijania pobratymców, najstarsze i najpotężniejsze wampiry zwane Ukrytymi oraz historię Khagmara, okrutnika uwięzionego przez własnych pobratymców. Pojawiają się też bruxa Orianna, szlachcianka z Beauclair, oraz wampir wyższy Dettlaff van der Eretein. Cały ten materiał to dorobek gry - Sapkowski nie opisuje społeczności wampirów.

W serialu

W serialu Netflixa bruxa Vereena z „Ziarna prawdy” pojawia się w pierwszym odcinku drugiego sezonu (2021). W czwartym sezonie (2025) do obsady dołączył Regis, którego zagrał Laurence Fishburne.

Najczęstsze pytania

Czy wampiry w Wiedźminie to nieumarli? Nie. To osobna rasa, która trafiła do świata ludzi podczas Koniunkcji Sfer. Wampiry się rodzą, nie powstają z martwych.

Czy ugryzienie wampira zamienia w wampira? W książkach nie - wampiryzm nie jest zaraźliwy. Mówi o tym wprost Regis w „Chrzcie ognia”.

Jakie są gatunki wampirów w Wiedźminie? Sapkowski wymienia fledera i ekimmę (wampiry niższe) oraz alpa, katakana, mulę, bruxę, nosferata i wampira wyższego. Gry dodały m.in. garkaina i protofledera.

Czy wampiry boją się słońca? Nie wszystkie. Bruxa, alp, mula i wampir wyższy chodzą w dzień.