Próba Traw

także: Trial of the Grasses

Czym jest Próba Traw

Próba Traw to najsłynniejszy i najbardziej okrutny etap tworzenia wiedźmina: trwający około tygodnia proces, w którym chłopcom podaje się mieszanki ziół, eliksirów i mutagenów przebudowujących ich organizm. Przeżywa go zaledwie trzech, najwyżej czterech na dziesięciu. Ci, którzy przetrwają, wychodzą z niej z kocimi oczami, błyskawicznym refleksem i ciałem, które starzeje się znacznie wolniej niż ludzkie. Na czym dokładnie polega i o jakie „trawy” chodzi, pozostaje tajemnicą wiedźmińskich szkół.

W świecie Andrzeja Sapkowskiego Próba Traw jest jednym z powodów, dla których ludzie boją się wiedźminów i nimi gardzą, a czarodzieje uważają ich wytwarzanie za barbarzyństwo.

Miejsce w szkoleniu wiedźmina

Droga do medalionu ma w sadze kilka etapów. Najpierw jest wybór: chłopiec trafia do wiedźmińskiej twierdzy, często jako sierota albo dziecko oddane na mocy Prawa Niespodzianki. Potem przychodzą Próby, a po nich Zmiany, czyli dalsze mutacje dopełniające przemianę. Między tym wszystkim są lata nauki: szermierka, wiedza o potworach, zielarstwo i proste znaki.

Królowa Calanthe w „Mieczu przeznaczenia” zauważa z przekąsem, że z każdego rocznika medalion i srebrny miecz dostaje może jeden chłopiec na dziesięciu, a może na dwudziestu. Próba Traw jest najgorszym sitem tej selekcji.

Przebieg

Sapkowski opisuje Próbę nie oczami wiedźmina, lecz w fragmencie rzekomego naukowego sprawozdania, przytoczonym jako motto rozdziału „Krwi elfów”. Z tego opisu wynika mniej więcej taki przebieg:

• Chłopcu podaje się zioła i eliksiry, także bezpośrednio do żył, przy unieruchomionym ciele.
• Przez kolejne dni dziecko ma drgawki, gorączkę, wymioty i napady szału, na przemian z głębokim otępieniem. Większość umiera w ciągu pierwszych trzech dni.
• Ci, którzy przetrwają, zapadają w ciężki sen.
• Siódmego dnia chłopiec budzi się, a jego oczy są już oczami żmii.

Gry CD Projekt RED dopowiadają szczegóły, których w książkach nie ma. W pierwszym „Wiedźminie” Eskel wylicza, czego potrzeba do Próby: retort i pieców alchemicznych, receptur, ziół takich jak perz i wiechlina, rzadkich składników z ciał potworów oraz czarodzieja, który panuje nad całym procesem, bo trawy działają na układ nerwowy.

Skutki

Wiedźmin po Próbie Traw i Zmianach:

• widzi w ciemności dzięki oczom o pionowych źrenicach,
• reaguje szybciej niż jakikolwiek człowiek, co pozwala mu walczyć z potworami,
• jest odporny na wiele chorób i trucizn, a ciało toleruje toksyczne eliksiry, które zabiłyby człowieka,
• starzeje się bardzo powoli i żyje znacznie dłużej niż zwykli ludzie,
• jest bezpłodny.

Ceną jest też stygmat. Ludzie widzą w wiedźminach mutantów i wyrzutków, a sami wiedźmini mają poczucie, że coś w nich przez Próbę wypalono, choć Geralt przez całą sagę udowadnia, że emocji nie stracił. Szczegółowo zmiany w ciele opisuje hasło o mutacjach.

Geralt i Próba Traw

Geralt zniósł Próbę wyjątkowo dobrze. Właśnie dlatego jego mistrzowie poddali go dodatkowym, eksperymentalnym mutacjom. Z chłopców wybranych do tych eksperymentów przeżył tylko on, a skutkiem ubocznym była całkowita utrata pigmentu we włosach. Tę historię gry podsuwają graczowi już w prologu pierwszego „Wiedźmina”, gdzie Eskel wspomina, że bał się o przyjaciela, gdy ten nagle osiwiał.

Utracona wiedza

Próby przeprowadzali w twierdzach wiedźmińskich czarodzieje i alchemicy, którzy strzegli receptur jak największego skarbu. Gdy fanatycy napadli na Kaer Morhen i wymordowali większość jego mieszkańców, wraz z nimi zginęła wiedza potrzebna do tworzenia nowych wiedźminów. Dlatego szkoła Wilka w czasach sagi powoli wymiera, a Vesemir, mistrz szermierki, nie potrafi odtworzyć mutacji.

Właśnie z tego powodu Ciri, szkolona w Kaer Morhen w „Krwi elfów”, uczy się walki jak wiedźmin, ale żadnej Próby nie przechodzi. W wiedźmińskich opowieściach krąży zresztą przekonanie, że dzieci przeznaczenia Prób nie potrzebują.

W grach

W „Wiedźminie 3: Dzikim Gonie” niedaleko Kaer Morhen można zajrzeć do dawnego laboratorium, w którym przeprowadzano Próby. Próba Traw odgrywa też rolę w głównym wątku: Geralt i Yennefer przeprowadzają jej początkowy etap na Umie, żeby zdjąć z niego klątwę. Zamiast mutagenów Yennefer używa zaklęć podtrzymujących życie, a Geralt podaje eliksiry. Dodatek „Krew i Wino” wprowadza z kolei system mutacji, czyli eksperymenty na samym Geralcie.

Najczęstsze pytania

Ilu chłopców przeżywa Próbę Traw? Trzech, najwyżej czterech na dziesięciu.

Ile trwa Próba Traw? Około tygodnia. Chłopiec budzi się siódmego dnia, już z oczami wiedźmina.

Czy Ciri przeszła Próbę Traw? Nie. Uczyła się w Kaer Morhen szermierki, ale mutacji nikt jej nie poddał, a wiedza o nich i tak przepadła.

Dlaczego Geralt ma białe włosy? Bo zniósł Próbę Traw tak dobrze, że poddano go dodatkowym, eksperymentalnym mutacjom, które odbarwiły mu włosy.