Wiedźmini

także: wiedźmin, vatt'ghern

Kim są wiedźmini

Wiedźmini to zawodowi zabójcy potworów ze świata Andrzeja Sapkowskiego: ludzie zabrani jako dzieci, poddani mutacjom i wieloletniemu szkoleniu, a potem wysłani na szlak, by za zapłatą tępić bestie zagrażające ludziom. Elfy nazywają ich w Starszej Mowie vatt’ghern. Wiedźmini występują we wszystkich książkach sagi, od pierwszego opowiadania „Wiedźmin” po „Rozdroże kruków”, a najsłynniejszym z nich jest Geralt z Rivii, zwany Białym Wilkiem.

Samo słowo Sapkowski utworzył od „wiedźmy” jako jej męski odpowiednik. Po angielsku wiedźmin to „witcher” - tak przetłumaczyła to słowo gra CD Projekt RED, a za nią przekłady książek. Niemieccy czytelnicy znają go jako „Hexera”.

Skąd się wzięli

Najwięcej o początkach profesji mówi „Rozdroże kruków” (2024). Wiedźminów wytworzyli czarodzieje: pierwszych w Mirabel, cytadeli na dalekiej północy, a po rozłamie wśród ich twórców także w Beann Grudd i w Kaer Morhen. Mieli być odpowiedzią na plagę potworów, z którą zwykli ludzie sobie nie radzili. Preston Holt, mentor młodego Geralta, twierdzi zresztą, że pierwszymi wiedźminami były dzieci „wiedźm”, czyli kobiet o niekontrolowanych zdolnościach magicznych.

Jak zostaje się wiedźminem

Do wiedźmińskich twierdz trafiali chłopcy: sieroty, podrzutki i dzieci zdobyte na mocy Prawa Niespodzianki, czyli obietnicy oddania tego, czego ktoś się nie spodziewa. Adeptów uczono szermierki, wiedzy o potworach, zielarstwa i prostych znaków magicznych, a ciało hartowano na torze przeszkód w Kaer Morhen. Najcięższym etapem była Próba Traw, seria mutacji, której większość dzieci nie przeżywała. Po niej przychodziły dalsze Zmiany. Królowa Calanthe w „Mieczu przeznaczenia” zauważa, że medalion i srebrny miecz dostaje może jeden chłopiec na dziesięciu.

Co potrafią

Zmutowany wiedźmin widzi w ciemności oczami o pionowych źrenicach, reaguje szybciej od każdego człowieka, jest silniejszy i wytrzymalszy, a do tego odporny na choroby i wiele trucizn. Starzeje się bardzo powoli: Vesemir w czasach sagi jest już starcem, który pamięta dawną świetność Kaer Morhen. Wiedźmini są bezpłodni.

Do pracy używają kilku narzędzi. Noszą dwa miecze - stalowy na ludzi i srebrny na potwory - piją eliksiry, które zabiłyby zwykłego człowieka, posługują się prostymi znakami, a na szyi noszą srebrny medalion, który drży w pobliżu magii. Nie mniej ważna jest wiedza: znajomość obyczajów i słabych punktów bestii, z którymi walczą.

Mutanci na marginesie

Ludzie potrzebują wiedźminów, ale ich nie lubią. Widzą w nich mutantów, odmieńców i najemników, targują się o zapłatę, a gdy potwór zniknie, chętnie o wiedźminie zapominają. Opowiadania pełne są takich scen: od kłótni o wynagrodzenie po przezwisko „Rzeźnik z Blaviken”, które Geralt nosi od czasu opowiadania „Mniejsze zło”. W „Rozdrożu kruków” niechęć przeradza się w przemoc. Paszkwil „Monstrum, albo wiedźmina opisanie” podburza ludzi, a w 1194 roku fanatycy atakują Kaer Morhen.

Krąży też przekonanie, że wiedźmini nie mają uczuć, bo mutacje je wypaliły. Powtarzają to nawet sami wiedźmini, łącznie z Geraltem, ale saga przez cały czas temu przeczy: Geralt kocha Yennefer, troszczy się o Ciri, wścieka się, waha i ma wyrzuty sumienia.

Zmierzch profesji

W czasach sagi wiedźminów jest już garstka. Na zimę do Kaer Morhen zjeżdżają tylko Vesemir, Geralt, Eskel i Lambert, a w „Krwi elfów” dołącza do nich Coën, wiedźmin z Poviss, który zimuje tam pierwszy raz. Wiedza potrzebna do przeprowadzania mutacji przepadła, nowych adeptów się nie szkoli, a potworów jest coraz mniej, bo ludzie zajmują dawne dzikie ziemie. Ciri, choć przechodzi w Kaer Morhen wiedźmińskie szkolenie, nie zostaje zmutowana.

W sadze są też wiedźmini, którzy zeszli na złą drogę. W „Sezonie burz” pojawiają się Koty, wiedźmini po nieudanych mutacjach, najmujący się jako skrytobójcy, a ich zła sława spada na całą profesję.

W grach

W grach CD Projekt RED wiedźmini są podzieleni na szkoły o własnych twierdzach i medalionach - to rozwinięcie pomysłu, którego Sapkowski w książkach nie rozbudował. Pierwszy „Wiedźmin” (2007) zaczyna się w Kaer Morhen, z którego banda Salamandry kradnie wiedźmińskie mutageny. W „Wiedźminie 2” przeciwnikiem Geralta jest Letho z Gulety, wiedźmin ze Szkoły Żmii zabijający królów Północy. „Wiedźmin 3: Dziki Gon” pokazuje obronę Kaer Morhen przed Dzikim Gonem, w której ginie Vesemir.

W serialu i filmach

W serialu Netflixa Geralta grał Henry Cavill, a w czwartym sezonie zastąpił go Liam Hemsworth. Drugi sezon pokazuje zimowanie wiedźminów w Kaer Morhen. Animowany film „Wiedźmin: Zmora Wilka” opowiada o młodości Vesemira i o upadku warowni - w wersji, która różni się od książkowej.

Najczęstsze pytania

Kto stworzył wiedźminów? Czarodzieje. Według „Rozdroża kruków” pierwszych wiedźminów wytworzono w Mirabel na dalekiej północy, później także w Beann Grudd i Kaer Morhen.

Czy wiedźmini mogą mieć dzieci? Nie. Mutacje czynią ich bezpłodnymi.

Ilu wiedźminów przeżywa szkolenie? Niewielu. Próbę Traw przeżywa trzech, najwyżej czterech chłopców na dziesięciu, a medalion zdobywa może jeden na dziesięciu adeptów.

Czy wiedźmini nie mają uczuć? Tak głosi plotka, powtarzana nawet przez samych wiedźminów. Książki pokazują jednak, że Geralt czuje bardzo wiele, tylko rzadko to okazuje.