Mutacje wiedźmińskie
także: mutacje wiedźmińskie
Czym są mutacje
Mutacje wiedźmińskie to wywołana alchemią i magią przebudowa organizmu, która z dziecka robi wiedźmina. W sadze Andrzeja Sapkowskiego składają się z Próby Traw i następujących po niej Zmian. To one, a nie sam trening, dają wiedźminom kocie oczy, nadludzki refleks i odporność na trucizny - i to one sprawiają, że ludzie widzą w nich mutantów. Mutacjom poddawano chłopców w wiedźmińskich twierdzach, pod nadzorem czarodziejów i alchemików, którzy strzegli receptur jako największej tajemnicy profesji.
Próba Traw i Zmiany
Najcięższym etapem jest Próba Traw: około tygodnia, w którym dziecku podaje się zioła i eliksiry, także prosto do żył. Chłopcy przechodzą gorączkę, drgawki i napady szału, a większość umiera w pierwszych dniach. Przeżywa trzech, najwyżej czterech na dziesięciu. Ci, którzy przetrwają, budzą się z oczami o pionowych źrenicach. Później przychodzą Zmiany, które dopełniają przemianę. Szczegóły Próby opisuje osobne hasło.
Co dają
Zmutowany wiedźmin:
- widzi w ciemności, a jego źrenice zwężają się i rozszerzają jak u kota,
- ma wyostrzone zmysły, szybszy refleks, więcej siły i wytrzymałości niż jakikolwiek człowiek,
- jest odporny na większość chorób i wiele trucizn,
- znosi eliksiry, które dla zwykłego człowieka byłyby śmiertelną trucizną,
- starzeje się bardzo powoli - Vesemir pamięta czasy dawno minione.
Mutacje nie robią z wiedźmina maszyny. Wiedźmina da się zranić, otruć i zabić, a Geralt przez całą sagę kolekcjonuje blizny.
Cena
Najbardziej oczywistą ceną jest śmiertelność samej Próby. Kolejną jest bezpłodność: wiedźmini nie mogą mieć dzieci, co w sadze wraca jako jeden z tematów związku Geralta z Yennefer, która także jest bezpłodna. Trzecią - piętno. Kocie oczy od razu zdradzają mutanta, a ludzie mieszają strach z pogardą.
Od dawna krąży też przekonanie, że mutacje wypalają w wiedźminach uczucia. Powtarza je nawet Geralt, ale jego postępowanie w sadze przeczy temu na każdym kroku. Mutacje raczej uczą wiedźmina ukrywać emocje, niż je odbierają.
Biały włos Geralta
Geralt zniósł Próbę Traw wyjątkowo dobrze. Właśnie dlatego jego nauczyciele poddali go dodatkowym, eksperymentalnym mutacjom. Przeżył je jako jedyny z wybranych chłopców, a skutkiem ubocznym była utrata pigmentu we włosach - stąd siwizna młodego wiedźmina i przydomek Biały Wilk.
Mutacje nieudane
Mutacja nie zawsze się udaje, nawet u tych, którzy przeżyją. W „Krwi elfów” Coën ma w białkach oczu czerwone nitki - ślad przemiany, która nie przebiegła gładko. Dużo gorszy przypadek opisuje „Sezon burz”: wiedźmini zwani Kotami to według postaci powieści ofiary nieudanych mutacji, agresywni, okrutni i nieobliczalni. „Rozdroże kruków” (2024) dopowiada, skąd się wzięli. Wiedźminów tworzono w trzech ośrodkach: w Mirabel na dalekiej północy, w Beann Grudd i w Kaer Morhen. W Beann Grudd nieudane eksperymenty dały wiedźminów niestabilnych emocjonalnie i skłonnych do okrucieństwa. W Mirabel również zdarzały się podobne porażki, tam jednak nieudane egzemplarze eliminowano, gdy tylko je dostrzeżono.
Utracona wiedza
W czasach sagi nikt już nie przeprowadza mutacji. Po ataku fanatyków na Kaer Morhen w 1194 roku szkolenie trwało jeszcze przez kilka dziesięcioleci, ale wiedźminów ubywało, a wraz z mistrzami i czarodziejami znikała wiedza o recepturach. Vesemir potrafi nauczyć szermierki, ale nie umie odtworzyć Próby. Dlatego Ciri, choć przechodzi w Kaer Morhen wiedźmińskie szkolenie, mutacjom nie zostaje poddana.
W grach
Gry CD Projekt RED zrobiły z mutacji element rozgrywki. W pierwszym „Wiedźminie” (2007) cała fabuła rusza, gdy banda Salamandry kradnie z Kaer Morhen wiedźmińskie mutageny, a przestępcy używają ich do tworzenia własnych mutantów. We wszystkich częściach Geralt zdobywa mutageny z ciał potworów i wzmacnia nimi swoje umiejętności. W „Wiedźminie 3: Dzikim Gonie” Geralt i Yennefer przeprowadzają na Umie początkowy etap Próby Traw, żeby zdjąć z niego klątwę, a dodatek „Krew i Wino” wprowadza system mutacji, czyli eksperymentalnych modyfikacji samego Geralta.
W serialu
W drugim sezonie serialu Netflixa Vesemir próbuje wskrzesić tworzenie wiedźminów i szuka nowego mutagenu, sięgając po krew Ciri. To wątek wymyślony na potrzeby serialu - w książkach go nie ma.
Najczęstsze pytania
Jakie mutacje mają wiedźmini? Kocie oczy widzące w ciemności, nadludzki refleks i siłę, odporność na choroby i trucizny, tolerancję toksycznych eliksirów i bardzo powolne starzenie się.
Czy wiedźmini są bezpłodni? Tak. Bezpłodność to jeden z nieodwracalnych skutków mutacji.
Dlaczego Geralt ma białe włosy? Bo po udanej Próbie Traw poddano go dodatkowym, eksperymentalnym mutacjom, które odbarwiły mu włosy.
Czy Ciri przeszła mutacje? Nie. Szkoliła się w Kaer Morhen, ale mutacjom nie została poddana.
