Gnomy

także: gnom

Kim są gnomy

Gnomy to w świecie Andrzeja Sapkowskiego jedna ze Starszych Ras, czyli ludów, które żyły na Kontynencie przed przybyciem ludzi. Według „Krwi elfów” to właśnie one jako pierwsze zasiedliły północną część Kontynentu - wcześniej niż krasnoludy i elfy. Są niższe i słabsze od krasnoludów, ale równie wytrzymałe i znacznie zwinniejsze. Rozpoznaje się je przede wszystkim po długich, spiczastych nosach, a także po ostrych zębach. Najbardziej znanym gnomem sagi jest Percival Schuttenbach z „Chrztu ognia” i „Pani Jeziora”.

Gnomi nos to nie tylko ozdoba: gnomy mają wyjątkowo czuły węch. Percival w drodze z kompanią Zoltana wyczuwa gotującą się kaszę na długo, zanim ktokolwiek inny zorientuje się, że w pobliżu są ludzie.

Gdzie żyją

Na Północy większość gnomów mieszka w górach Mahakamu, razem z krasnoludami, z którymi łączy je stara i zgodna przyjaźń. Na południe od Jarugi ich najważniejszą siedzibą jest pasmo Tir Tochair. Wiele gnomów żyje jednak w ludzkich miastach, gdzie pracują jako jubilerzy, rzemieślnicy i lichwiarze, a młode często biegają na posyłki w krasnoludzkich bankach. Są i takie, które wybierają mniej szanowane zajęcia i zostają włamywaczami albo rozbójnikami.

Kowale i jubilerzy

Gnomy uchodzą za mistrzów metalurgii, kowalstwa i jubilerstwa, pracujących starymi metodami, których ludzie nie potrafią powtórzyć. Ich najsłynniejszym wyrobem jest gwyhyr - miecz uważany za najlepszy na świecie, lekki i ostry jak brzytwa, z falistym wzorem na klindze i rękojeścią obciągniętą skórą płaszczki. Gnomy przestały je kuć ponad dwieście lat przed wydarzeniami sagi, więc zachowane egzemplarze są rzadkie i bardzo drogie.

Jeden z nich trafia do Ciri. W „Wieży Jaskółki” Leo Bonhart prowadzi ją do płatnerza Esterhazy’ego, żeby uzbroić ją do walk na arenie w Claremont. Płatnerz wyjmuje z zapasów gnomiego gwyhyra i oddaje go dziewczynie w prezencie, a Ciri nazywa miecz Zireael.

Gnomy w sadze

Percival Schuttenbach, jubiler i metalurg z Mahakamu, jest jedynym nie-krasnoludem w kompanii Zoltana Chivaya. Wędruje z nią przez ogarnięte wojną pogranicze w „Chrzcie ognia”, pełniąc rolę zwiadowcy. W „Pani Jeziora” wymiguje się od poboru przed bitwą pod Brenną, powołując się na wymogi gnomiej religii, choć wszyscy wiedzą, że wiarą przejmuje się niewiele. Po wojnie zakłada w Novigradzie warsztat jubilerski i odkupuje od Zoltana papugę Feldmarszałka Dudę.

Wcześniej gnomy pojawiają się w „Ostatnim życzeniu”. W „Mniejszym złu” wychodzi na jaw, że Renfri zebrała w Mahakamie bandę siedmiu gnomów, którzy porzucili kopalnię i zaczęli łupić kupców, aż wybili się nawzajem w kłótni. W tym samym tomie pada też przestroga o gnomie Rumplestelcie, któremu królowa Zivelina z Metinny obiecała pierworodne dziecko, a potem złamała słowo.

Wśród ludzi

Gnomy dzielą los innych nieludzi. Ich kunszt i zyski, jakie z niego czerpią, budzą zawiść, a ta kończy się oszczerstwami, a w najgorszym razie pogromami. W czasie drugiej wojny z Nilfgaardem część gnomów, podobnie jak młode krasnoludy i elfy, przyłącza się do komand Scoia’tael. Większość jednak woli po prostu pracować i nie wtrącać się w cudze wojny.

W grach

W pierwszym „Wiedźminie” (2007) gnomy prawie nie występują - na murach Wyzimy wiszą za to plakaty reklamujące jubilera Schuttenbacha. W encyklopedii gry opisano je jako lud tajemniczy, sprzymierzony z krasnoludami i przewyższający ludzi techniką.

Gwyhyr jest w grach rzadkim stalowym mieczem. W „Wiedźminie 2: Zabójcach królów” (2011) Geralt może go dostać w nagrodę od krasnoludzkiego rajcy w Vergen, a w „Wiedźminie 3: Dzikim Gonie” (2015) znajduje go jako łup. Gnomy mają swoje karty w gwincie, a w „Wojnie krwi” (2018) pojawia się gnom Barnaba Beckenbauer.

W serialu

W czwartym sezonie serialu Netflixa (2025), adaptującym „Chrzest ognia”, Percivala Schuttenbacha zagrał Linden Porco.

Najczęstsze pytania

Czym różnią się gnomy od krasnoludów? Gnomy są niższe, szczuplejsze i zwinniejsze, mają długie, spiczaste nosy i najwyżej krótkie brody. Krasnoludy są krępe, silniejsze i noszą długie brody.

Co to jest gwyhyr? Gnomi miecz, uważany za najlepszy na świecie. Gwyhyrem jest Zireael, miecz Ciri z „Wieży Jaskółki”.

Który gnom towarzyszy Geraltowi? Percival Schuttenbach z kompanii Zoltana Chivaya w „Chrzcie ognia”.

Gdzie mieszkają gnomy? Głównie w Mahakamie, razem z krasnoludami, oraz w górach Tir Tochair, ale też w ludzkich miastach.